کاسی ها چه کسانی بودند؟

همچون بسیاری از دیگر اقوامی که پیش از مهاجرت آریاییان در داخل ایران زندگی می‌کردند مطالعه تاریخ کاسی‌ها نیز بسیار دشوار است و چنانکه در دو مطلب دیگر در مورد گوتیان و ایلامی‌ها توضیح داده شده است، زبان کاسی‌ها نیز همچون زبان ایلامیان منحصربه‌فرد به نظر می‌رسد با این تفاوت که اسناد و مدارکی که از زبان کاسی‌ها داریم بسیار کمتر از زبان ایلامی است و کمبود شواهد متنی در مورد زبان کاسی‌ها باعث شده است تا زبان آن ها در هاله‌ای از ابهام قرار داشته باشد.

زبان کاسی ها تقریباً ناشناخته است

در واقع تمامی اطلاعاتی که ما در مورد زبان کاسی‌ها در اختیار داریم مربوط به یکسری اسامی اشخاص و خدایان کاسی‌ها می شود که در متون میانرودانی ثبت شده‌اند و بر اساس آن‌ها می‌توانیم با اطمینان بگوییم که زبان کاسی‌ها هیچ پیوندی با زبان‌های ایرانیِ آریایی و یا هندو اروپایی و یا زبان‌های سامی نداشته است و به همین خاطر نمی‌توانیم بگوییم که مثلاً فلان قوم امروزی یا فلان ملت امروزی زبانشان به کاسی‌های باستان برمی‌گردد.

سرزمین مادری کاسی ها به طور دقیق معلوم نیست

ما حتی در مورد موقعیت جغرافیایی دقیق کاسی‌ها هم اطلاعات زیادی نداریم. به نظر می‌رسد که سرزمین اصلی آن‌ها در غرب ایران به خصوص کوهستان‌های زاگرس بوده باشد اما یکسری جای‌نام‌های دیگر از جمله نام قزوین که در واقع شکل عربی شده کلمه کاسپین است و همچنین دریای کاسپی که متاسفانه به اشتباه در بسیاری از متون فارسی به آن دریای خزر می‌گوییم، نشان می‌دهند که ممکن است کاسی‌ها حتی در مناطقی شرقی تر از آن چیزی که ما تصور می‌کنیم زندگی می کرده اند.

برخی از پژوهشگران حتی نام شهر کاشان در مرکز ایران را مرتبط با کاسی ها دانسته اند چون در برخی متون میانرودانی این قوم به صورت کاشو یا کاشی هم خوانده شده است، بااین حال این ریشه شناسی مشکوک است.

به طور کلی ممکن است کاسی ها تا کرانه‌های دریای کاسپی هم زندگی می کردند چراکه به اعتقاد بسیاری از زبانشناسان و مورخان کلمه کاسپین در واقع با همان قوم کاسی‌های باستان پیوند دارد. بنابراین ما حتی در مورد سرزمین اصلی که محل سکونت کاسی‌ها هم بوده با تردیدهای زیادی مواجه هستیم.

بیشتر شواهد و مدارکی که ما از کاسی‌های باستان تا پیش از به قدرت رسیدن دولت‌های آریایی در فلات ایران در اختیار داریم مربوط به
میانرودان می‌شود. به خصوص اسناد بابل باستان در این زمینه حائز اهمیت هستند چون کاسی‌ها به مدت نزدیک به ۵۰۰ سال بر بابل باستان حکومت کردند و از این نظر در تاریخ بابل بی‌نظیر هستند و متاسفانه به دلیل کم بودن اسناد و مدارک مربوط به کاسی‌ها از درون خود خاک ایران تاریخ این قوم جنگجو و سلحشور تا حد زیادی در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.

کاسی ها قومی جنگجو و سلحشور بودند

آنچه که متون میانرودانی از جمله اسناد بابلی به ما می‌گویند نشان می‌دهد که کاسی‌ها قوم جنگجو و دلاوری بودند مثل گوتیان و همچون گوتیان باز نگاهی که مردم ساکن میانرودان به کاسی ها داشتند یک نگاه منفی و آمیخته به تنفر بود و به طور کلی وقتی که اسناد و مدارک میانرودانی را بررسی می‌کنیم می‌بینیم که بابل، سومر، آشور و دیگر مردمان میانرودانی همواره نگاه بسیار منفی نسبت به کسانی داشتند که در غرب ایران به خصوص کوهستان های زاگرس زندگی می‌کردند و این نگاه منفی نشان می‌دهد که جنگ های زیادی بین اقوامی که در کوهستان های زاگرس زندگی می‌کردند و مردم میانرودان رخ داده است.

همچنین با توجه به شواهد موجود می‌توان گفت که اقوامی که در کوهستان های زاگرس زندگی می‌کردند از نظر تمدن در سطح پایین تری نسبت به مردم میانرودان قرار داشتنداما از نظر دلاوری و جنگجو بودن از آن ها در خیلی از نبردها برتر بودند.

پیوند کاسی ها با ایلامیان، اورارتوییان و هوریان قطعی نیست

برخی از پژوهشگران از احتمال پیوند بین کاسی‌ها و ایلامی‌ها سخن گفتند که این نظر قطعی نیست چرا که زبان کاسی‌ها را چندان نمی شناسیم. همچنین فرضیه برخی از پژوهشگران در مورد اینکه کاسی ها ممکن است با زبان های هوری-اورارتویی پیوند داشته باشند، مورد تردید است.

ارتباط کاسی ها با ایرانیان

اسامی باقی مانده از برخی کاسی ها و خدایانشان ردپاهایی از اقوام ایرانیِ آریایی را نشان می دهند. همچنین براساس برخی شواهد به جا مانده از کاسی های دوران هخامنشی، روشن شده است که تا زمان هخامنشیان کاسی ها به شدت تحت تأثیر فرهنگ و زبان های ایرانی قرار گرفته بودند.

این شواهد اندک نشان می‌دهد که کاسی‌ها در مقطعی از تاریخ خودشان قطعاً با ایرانی‌ها ‌ ارتباط برقرار کرده‌اند ولی به این معنا نیست که کاسی‌ها و ایرانی‌ها را دقیقاً یکی بدانیم. تا زمانی که زبان کاسی‌ها به طور کامل شناخته نشود که با توجه به کمبود شواهد شاید هیچ وقت این اتفاق نیفتد؛ ما نمی‌توانیم زبان کاسی‌ها را به هیچ زبان شناخته شده امروزی پیوند بدهیم و در حال حاضر پذیرفته شده‌ترین نظر در مورد زبان کاسی‌ها این هست که این زبان هیچ ربطی به زبان‌های هند و اروپایی و به دنبال آن زبان های ایرانی آریایی و همچنین زبان‌های سامی ندارد.