مانویت: دین باستانی از ایرانشهر

مانویت: دین باستانی از ایرانشهر

ایران باستان دو پیامبر تقدیم جامعه بشری کرد، یکی زرتشت و دیگری مانی که دومی اگرچه خودش را ادامه دهنده راه اولی هم می دانست، اما دینش با آن تفاوت‌های اساسی داشت.

با مطالعه این کتاب متوجه می‌شوید مسیحیت اصلاً یک دین غربی یا اروپایی نیست، بلکه اتفاقاً ریشه در غرب آسیا دارد و ایران و ایرانیانی مثل مانی نقش مهمی در تحولات این دین ایفا کردند. مانویت می‌توانست به عنوان یک شاخه از مسیحیت دین رسمی امپراتوری روم شود، اما عوامل مهمی دست به دست هم دادند که این اتفاق نیافتد. این کتاب داستان یکی از عجیب‌ترین ادیان جهان باستان است. دینی که در ایرانشهر ظهور کرد و ظرف هزار سال توانست پیروانی از چین تا اروپا و شمال آفریقا جذب کند. علت پیروزی‌ها و ناکامی‌های این دین چه بود؟ این کتاب دقیقاً در همین باره است.

برای ایرانیان مانی بسیار کمتر از زرتشت شناخته شده است، بااین‌حال دین مانی مدت نزدیک به هزار سال پیروان زیادی را از چین تا اروپا و شمال‌ آفریقا جذب نمود. مانی دین خود را در شرایطی بنیان نهاد که ساسانیان در حال یکپارچه‌سازی ایرانشهر بااستفاده از دین زرتشتی بودند.

سفرهای او از غرب تا شرق ایران نمایانگر اوج جاه‌طلبی‌های این رهبر دینی است. متأسفانه در مطالعات تاریخی در داخل ایران چندان به نقش ایران در تاریخ مسیحیت و شاخه‌های مرتبط با آن مثل مانویت توجه نمی‌شود. مسیحیت از نخستین سال‌های ظهورش با ایران پیوند داشته است و کتاب حاضر به خوبی نشان می‌دهد که چگونه مانویت را باید در سایه این دین مطالعه کرد. این اثر توضیح می‌دهد که چرا مانویت به شدت برای مسیحیان اهمیت داشت و چرا پیام مانی باعث شد تا بسیاری از ادیان دیگر از سوی آن احساس خطر کنند.